Historie, geografi og levesett
Du er her:

Kort om Norges historie

Vikingskip

Vikingtida

Årene mellom 800 og 1050 e.Kr. kaller vi vikingtida. I begynnelsen av vikingtida var ikke Norge ett land, men besto av mange små land med hver sin konge. I år 872 ble vikingen Harald Hårfagre konge over hele Norge. Mange vikinger reiste til andre land. Noen vikinger var handelsmenn og kjøpte og solgte varer, og andre var krigere som stjal og drepte. I dag tenker vi ofte på krigerne når vi snakker om vikingene. Kristendommen ble innført i Norge på 1000-tallet. Kristendommen tok over for den gamle norrøne gudetroen. Borgund stavkirke

Unionen mellom Danmark og Norge

I løpet av 1300-tallet fikk Danmark mer og mer innflytelse over Norge, og fra 1397 var Norge i en formell union med Danmark og Sverige. Unionen hadde én felles konge. Etter hvert trakk Sverige seg ut av unionen, men unionen mellom Danmark og Norge varte helt fram til 1814. Politikken ble styrt fra Danmark. København var det kulturelle senteret i unionen, og nordmenn leste og skrev på dansk. Norske bønder betalte skatt til kongen i København.

Unionsoppløsning og ny union

Eidsvoll 1814 - © Stortingsarkivet/ foto: Teigens fotoatelier as 1814 er et viktig år i norsk historie. Den 17. mai dette året fikk Norge sin egen grunnlov. Det var flere kriger i Europa på begynnelsen av 1800-tallet. Det var blant annet en stor krig med England på den ene siden og Frankrike på den andre. Danmark-Norge sto på Frankrikes side, og da Frankrike tapte krigen, måtte den danske kongen gi fra seg Norge til Sverige som hadde stått på Englands side. I 1814 ble unionen mellom Danmark og Norge oppløst. En del nordmenn håpet at Norge ville bli et selvstendig land etter unionsoppløsningen, og noen mektige menn kom sammen på Eidsvoll som ligger i Akershus fylke. De ville blant annet skrive en grunnlov for det selvstendige Norge. Norge ble likevel tvunget inn i en union med Sverige, og i november 1814 var unionen mellom Sverige og Norge et faktum. Unionen med Sverige var løsere enn den tidligere unionen med Danmark. Norge fikk beholde sin egen grunnlov med noen endringer og hadde også indre selvstyre. Utenrikspolitikken ble styrt fra Sverige, og kongen over de to landene var svensk. Eidsvollsbygningen

Nasjonalromantikk og norsk identitet

Brudeferd i Hardanger (Hans Gude & Adolph Tidemand, © Nasjonalmuseet for kunst, arkitektur og design) I Europa vokste det rundt midten av 1800-tallet fram en retning innen kunst og kultur som vi kaller nasjonalromantikken. Det ble viktig å peke på nasjonale særtrekk og gjerne både forstørre og forskjønne disse. I Norge ble særlig den vakre naturen trukket fram, og bondesamfunnet ble ansett som det «typisk norske». Nasjonalromantikken kom til uttrykk i både litteratur, billedkunst og musikk. På denne tida ble nordmenn mer og mer bevisst sin egen nasjonale identitet. Hos mange vokste det fram en stolthet over å være norsk, og som følge av dette et sterkt ønske om at landet skulle bli selvstendig. Etter flere hundre år i union med Danmark var skriftspråket i Norge dansk. Det skriftspråket vi i dag kjenner som bokmål, er en videreutvikling av dette. I den nasjonalromantiske perioden var det mange som mente at nordmenn burde ha et eget skriftspråk som ikke kom fra det danske språket. Språkforskeren Ivar Aasen (1813–1896) reiste derfor rundt i Norge og samlet språkeksempler fra de ulike dialektene. Fra disse eksemplene lagde han et nytt skriftspråk, nynorsk. Både nynorsk og bokmål har utviklet seg mye siden 1800-tallet, men Norge har fremdeles to offisielle målformer av norsk i tillegg til samisk og kvensk.

Industrialiseringen av Norge

Fabrikkarbeidere 1880, (Oslo Museum, fotograf: Per Adolf Thorén) På midten av 1800-tallet bodde rundt 70 prosent av befolkningen i Norge på landsbygda. De jobbet stort sett med jordbruk og fiske. Livet var hardt for mange. Folketallet økte, og det var ikke nok jord og arbeid til alle. Samtidig skjedde det forandringer i byene. Flere og flere fabrikker ble startet opp, og mange flyttet fra landsbygda til byene for å få arbeid. Livet i byen var vanskelig for mange arbeiderfamilier. Arbeidsdagene var lange, og boforholdene var dårlige. Familiene hadde ofte mange barn, og det var ikke uvanlig at flere familier bodde sammen i en liten leilighet. Mange barn måtte også jobbe på fabrikkene for at familien skulle overleve. Mange prøvde også lykken utenlands, og i årene mellom 1850 og 1920 utvandret mer enn 800 000 nordmenn til Amerika.

Et fritt og selvstendig land

I 1905 ble unionen med Sverige oppløst. Det hadde lenge vært politisk uenighet mellom det norske Stortinget og kongen i Sverige, og på begynnelsen av 1900-tallet var det flere og flere som mente at Norge burde være et fritt og selvstendig land. 7. juni 1905 erklærte Stortinget at den svenske kongen ikke lenger var Norges konge, og at unionen med Sverige dermed var oppløst. Reaksjonene i Sverige var voldsomme, og det brøt nesten ut krig mellom Norge og Sverige. Gjennom to folkeavstemninger samme år ble det slått fast at unionen med Sverige var oppløst, og at den nye staten Norge skulle være et monarki. Den danske prins Carl ble valgt som ny konge i Norge. Han tok det norske kongenavnet Haakon. Kong Haakon 7. var konge i Norge fra 1905 til han døde i 1957.

Første halvdel av 1900-tallet

Vannkraftverk På slutten av 1800-tallet begynte Norge å utnytte vannkraft til å produsere elektrisitet. Som følge av dette ble det etablert flere industribedrifter. Behovet for arbeidskraft økte, og byene fortsatte å vokse. En egen lov sørget for at vannkraften ble bygd ut av private, mens selve vannkraftressursen forble i offentlig eie. I årene 1914‒1918 raste 1. verdenskrig i Europa. Norge var ikke aktivt med i denne krigen, men de økonomiske konsekvensene var merkbare også her. I 1930-årene var det økonomisk krise i Europa og Nord-Amerika. Mange mistet jobbene og hjemmene sine. Selv om situasjonen i Norge ikke var like ille som mange andre steder, snakker vi likevel om «de harde 30-årene».

2. verdenskrig 1939/1940‒1945

Stortinget med tysk banner 1940-45, (Oslo Museum, ukjent fotograf) 2. verdenskrig startet i september 1939 da Tyskland invaderte Polen. Norge ble okkupert av tyske tropper 9. april 1940. Kampene i Norge varte bare noen dager før Norge kapitulerte. Kongen og regjeringen flyktet til England og fortsatte kampen for et fritt Norge derfra. Norge ble da styrt av en tyskvennlig, og ikke demokratisk valgt, regjering ledet av Vidkun Quisling. Selv om det ikke var mange direkte kamper som fant sted på norsk jord, var det flere motstandsgrupper som drev med sabotasje, ga ut illegale aviser og organiserte sivil ulydighet og passiv motstand mot styresmaktene. Mange som var med i motstandsgruppene, måtte flykte fra landet. Rundt 50 000 nordmenn flyktet til Sverige i løpet av 2. verdenskrig. Etter hvert tapte tyskerne på flere og flere fronter, og i mai 1945 måtte de kapitulere. Rundt 9500 nordmenn døde som følge av krigen.

Norge i moderne tid

En oljeplattform Etter krigen måtte landet bygges opp igjen. Varemangelen var stor, og det var ikke nok boliger til folk. Samarbeid og solidaritet måtte til for at gjenoppbyggingen skulle gå så fort som mulig. Staten regulerte økonomi og forbruk strengt. Like etter krigen ble De forente nasjoner (FN) opprettet. FNs fremste mål er å arbeide for fred og rettferdighet i verden. Norge var blant de første landene som ble med i organisasjonen, i november 1945. USA ga tilbud om økonomisk hjelp til land i Europa etter krigen. Denne økonomiske hjelpen er kjent under navnet Marshall-planen, og den stilte økonomiske og politiske krav til mottakerlandene. Norge mottok rundt tre milliarder kroner i støtte. I 1949 undertegnet Norge og elleve andre land Atlanterhavstraktaten. Dette førte til opprettelsen av den nordatlantiske forsvarsorganisasjonen, NATO. Det nære forholdet mellom Vest-Europa og USA har fortsatt fram til i dag. På 1950- og 1960-tallet var økonomien i Norge relativt god, og staten innførte mange reformer som skulle gi innbyggerne bedre liv. På 60-tallet ønsket flere selskaper å lete etter olje og gass utenfor kysten av Norge. Som med vannkraften 50 år tidligere ble også oljeressursene beholdt i offentlig eie, men private selskaper fikk kjøpe rettigheter til å lete, bore og utvinne olje i begrensete områder og i begrensede tidsrom. I 1969 ble det første gang funnet olje i Nordsjøen, og fra da av har Norge utviklet seg til å bli en oljenasjon. Norge er i dag et av de landene i verden som eksporterer mest olje, og oljeindustrien har stor betydning for norsk økonomi. Også de store folkebevegelsene har hatt stor betydning for framveksten av det moderne Norge. Det er særlig arbeiderbevegelsen og kvinnebevegelsen som har vært sentrale. Arbeiderbevegelsen i Norge har røtter tilbake til 1600-tallet, men ble mer organisert fra 1880-årene da det ble flere industriarbeidsplasser. Fra 1920-tallet fikk bevegelsen mer innflytelse. Arbeiderbevegelsen har kjempet fram bedre vilkår for arbeidere, blant annet kortere arbeidsdager, bedre sikkerhetsforhold på arbeidsplassene, sykeforsikringer og rett til økonomisk støtte ved arbeidsledighet. Kvinnebevegelsen har kjempet for kvinners rettigheter i samfunnet, for likestilling mellom kjønnene og like muligheter for menn og kvinner. Retten til skilsmisse, rett til prevensjon, fri abort og kvinnens rett til å bestemme over sin egen kropp har også vært viktige saker for kvinnebevegelsen. I dag er det lik rett til utdanning og arbeid, til eiendom og arv, til medisin og god helse for både kvinner og menn.

Vikingskip

د ویکینګانو دوره

له میلاد څخه وروسته د ۸۰۰ او ۱۰۵۰ کلونو تر منځ کلونو ته د ویکینګانو دوره وایوو. د ویکیناګنو د دورې په پیل کې ناروې یو هېواد نه و، خو له ډیرو کوچنیو هېوادونو جوړ شوی و، چې هر یو خپل پاچا درلود. په ۸۷۲ کال کې ویکینګ هارالد هورفاګره (Harald Hårfagre) د ټولې ناروې پاچا شو.
ډیر واکینګانو نورو هېوادونو ته سفر کاوه؛ ځینې سوداګر وو او توکي به یې پیرودل او پلورل، خو ځینې نور بیا جنګیالي وو چې غلاوې او قتلونه به یې کول.
کله چې مونږ نن ورځ د واکینګانو په هکله خبرې کوو، په فکر کې مو جنګیالي وي.
عیسویت ناروې ته په لسمه پیړۍ کې راغی او د پخوانۍ نورسي عقیدې ځای یې ونیو.

د دنمارک او ناروې ترمنځ اتحاد

د بورګوند د لرګیو کلیسا

د ۱۳ مې پیړۍ په اوږدو کې دنمارک په ناروې کې ډیر نفوذ ترلاسه کړ او له ۱۹۳۷ کال څخه ناروې له دنمکارک او سویډن سره اتحاد درلود، چې دې اتحاد یو شریک پاچا درلود. د وخت په تیریدو سره سویډن له دغه اتحاد څخه ووت، خو د دنمارک او ناروې اتحاد تر ۱۸۱۴ کال پورې دوام وکړ.
سیاست د دنمارک لخوا اداره کېده. کوپنهاګین د د دغې اتحاد کلتوري مرکز و او ناروېژیانو په دنمارکي ژبه لیک او لوست کاوه. ناروېژي بزګرو په کوپنهاګین کې پاچا ته مالیه ورکوله.

د اتحاد له منځه تلل (منحلېدل) او نوی اتحاد

۱۸۱۴ کال د ناروې په تاریخ کې یو مهم کال شمېرل کېږي. د همدې کال د می د میاشتې په ۱۷مه نېټه ناروې خپل اساسي قانون ترلاسه کړ.
د ۱۸مې پیړۍ په لومړیو کې په اروپا کې یو زیات شمېر جګړې پېښې شوې. د نورو سربېره د انګلستان او فرانسې تر منځ یوه لویه جګړه وشوه. دنکمارک – ناروې د فرانسې ملاتړ کاوه او کله چې فرانسې جګړه بایلوده، نو دنمارکي پاچا مجبور شو، چې ناروې سويډن ته، چې د انګلستان ملاتړ يې کاوه، ورکړي.

په ۱۸۱۴ کال کې د دنمارک او ناروې تر منځ اتحاد له منځه ولاړ. یوې برخې ناروېژیانو هیله درلوده، چې ناروې به د اتحاد د له منځه تللو وروسته یو خپلواک هېواد شي او ځیني ځواکمن خلک د اکشهوس (Akershus) ولایت په ایدسول (Eidsvoll) کې راغونډ شوو. دوی غوښتل چې د یوه خپلواک هېواد لپاره اساسي قانون ولیکي. خو سره له دې هم ناروې له سويډن سره اتحاد کولو ته اړ کړای شوه او د ۱۸۱۴ کال د نومبر په میاشت کې د ناروې او سويډن اتحاد منځته راغی.
له سويډن سره اتحاد د دنمارک سره له پخواني اتحاد په پرتله نرم و. ناروې خپل اساسي قانون، له ځینو بدلونونو سره وساته او کورنۍ خپلواکي یې هم درلوده. بهرنی سیاست د سویډن لخوا ادره کېده او د دواړو هېوادونو پاچا سویډنی و.
د ایدسول ودانۍ نن ورځ

ملي رومانتسيزم او ناروېژي هویت

د ۱۸ مې پیړۍ په نیمايي کې په اروپا کې د هنر او کلتور دننه یوه نوې لار منځ ته راغله، چې مونږ ورته ملي رومانتسیزم وایوو. ملي ځانګړتیاوو ته اشاره کول او د دې ځانګړتیاوو پراخول او لاپسې ښکلي کول مهم وو. په ناروې کې په ځانګړې توګه د دې هېواد په ښکلي طبیعت ټینګار کیده او د بزګرانوټولنې ته د «ځانګړی ناروېژي» ټولنې په سترګه کتل کېدل.
ملي رومانتیسیزم په ادبیاتو، انځورګرۍ او موسیقي کې راڅرګند شو. دغه مهال ناروېژیان په شعوري توګه په خپل ملي هویت پوه شوو. په ګن شمېر خلکو کې په ناروېژيتوب ویاړلو (فخر کولو) وده وکړه او په پایله کې په خلکو کې د یوه خپلواکه هېواد د رامنځته کېدو هیلې پیاوړې شوې.
له دنمارک سره د څو سوو کلونو له اتحاد وروسته په ناروې کې د لیک ژبه دنمارکي وه. د لیکه هغه ژبه، چې مونږ يې اوس د بوکمول په نوم پیژنو، د همدغه ژبې څخه وده کړې ده.
د ملي رومانتیسیزم په دوره کې زیات شمېر خلک په دې آند وو، چې ناروېژیان باید پرته له دنمارکي ژبې یوه خپله ژبه ولري. له همدې کبله ژبپوه ایوار اوسن (Ivar Aasen) د ناروې ټولو سیمو ته سفر وکړ او د بېلابېلو لهجو نمونې يې راټولې کړې. هغه له دغو لهجو څخه د لیک یوه نوې ژبه، نینوشک (نوې ناروېژي) جوړه کړه.
نینوشک او بوکمول دواړو، له ۱۸ مې پيړۍ څخه را په دې خوا زیات پرمختګ کړی دی، خو ناروې اوس هم د سامي او کوینسک ژبو تر څنګ دوه رسمي ژبې لري.

د ناروې صنعتې کېدنه

په ۱۸۸۰ کال کې د فابریکو کارکوونکي
د ۱۸مې پیړۍ په نیمايي کې د ناروې د نفوس شاوخوا ۷۰ سلنه وګړي په کلیوالو سیمو کې اوسېدل او په کرنه او کب نیولو کې بوخت وو. ډ زیات شمېر خلکو ژوند سخت و. د وګړو شمېر زیات شو او د ټولو خلکو لپاره کافي اندازه ځکمې او کار شتون نه درلود.
په ورته وخت کې په ښارونو کې بدلونونه منځته راغلل. زیات شمېر فابریکو په کار پیل وکړ او ګن شمېر خلکو د کار د ترلاسه کولو لپاره له کلیوالو سیمو څخه ښارونو ته کډه وکړه. د ډیرو کارګرو کورنیو کورنیو لپاره په ښار کې ژوند ستونزمن و. کاري ورځي اوږدې او د ژوند کولو شرایط خراب وو. کورنیو به ډیرې وخت زیات شمېر ماشومان درلودل او په یوه وړوکي اپارتمان (کور) کې د څو کورنیو اوسېدل غیر عادي نه وو. ډیرو ماشومانو هم د کورنۍ د غړیو د ژوندي پاتې کېدو لپاره په فابریکو کې کار کاوه. د ۱۸۵۰ او ۱۹۲۰ کلونو تر منځ له ۸۰۰۰۰۰ څخه زیات ناروېژیان امریکا ته کډوال شوو.

یو آزاد او خپلواک هېواد

پاچا هوکون، چې شهزاده اولاو یې په غېږ کې دی (د اوسلو موزیم، نا معلوم انځورګر/عکاس)
په ۱۹۰۵ کال کې له سویډن سره اتحاد له منځه ولاړ. د ناروې د ملي شورا او په سویډن کې د پاچا تر منځ ډیره موده سیاسي اختلاف شتون درلود، او د ۱۹مې پیړۍ په پېل کې د هغو ناروېژیانو شمېر، چې غوښتل یې ناروې یو آزاد او خپلواکه هېواد شي په زیاتېدو وو.
د ناروې ملي شورا د ۱۹۰۵ کال د جون د میاشتې په اوومه (۷) نېټه اعلان وکړ چې سويډني پاچا نور د ناروې پاچا نه دی او له سويډن سره اتحاد له منځه تللی دی. د دې کار په وړاندې په سویډن کې سخت غبرګون وښودل شو او نژدې وه چې د سویډن او ناروې تر منځ جګړه پېل شي. په یو کال کې د دوه ټولپوښتنو (ریفرندوم) له لارې پرېکړه وشوه، چې له سویدن سره اتحاد لغوه دی او د ناروې نوی نظام به شاهي/مشروطه وي.
دنمارکي شهزاده، کارل (Carl)، د ناروې نوی پاچا غوره شو او د ناروېژي پاچا، هوکون، نوم ورته ورکړل شو. پاچا هوکون ۷ په ناروې کې له ۱۹۰۵ کال څخه تر ۱۹۵۷ کال تر مړینې پورې پاچا و.

د ۱۹مې پیړۍ لومړۍ نیمايي

د برېښنا بند
د ۱۸مې پيړۍ په پای کې ناروې له اوبو څخه د برېښنا د تولیدولو لپاره ګټه پورته کول پېل کړل. د دې په پایله کې ګڼ شمېر صنعتي فابریکې جوړې شوې. کاري قوې ته اړتیا مخ په زیاتېدو شوه او ښارونه په لوېدو شوو. د یوه جلا قانون له مخې د برېښنا بندونه د خصوصي سکتور لخوا جوړ شوو، خو د اوبو منابع د دولت ملکیت پاتې شو.
په ۱۹۱۴- ۱۹۱۸ کلونو کې په اروپا کې لومړۍ نړیواله جګړه روانه وه. ناروې په دې جګړه کې په فعاله توګه ښکېل نه وه، خو د جګړې اقتصادي اغیزې دلته هم د پام وړ وې.
په ۱۹۳۰ کلونو کې په اروپا او شمالي امریکا کې اقتصادي کړکېچ (بحران) و. ډیرو خلکو خپلې دندې او کورونه له لاس ورکړل. که څه هم په ناروې کې حالت د نورو هېوادونو په څیر سخت نه و، خو مونږ بیا هم دغه کلونه «۳۰ سخت کلونه» یادوو.

دویمه نړېواله جګړه ۱۹۳۹/۱۹۴۰- ۱۹۴۵

د ناروې ملي شورا (پارلمان) له آلماني بیرغ سره ۱۹۴۰-۴۵، (اوسلو موزیم، نا معلومه عکاس)
دویمه نړیواله جګړه د ۱۹۳۹ کال د سپتمبر په میاشت کې، کله چې آلمان پولنډ اشغال کړ، پېل شوه. ناروې د ۱۹۴۰ کال د اپریل د میاشتې په ۹مه نېټه د آلماني ځواکونو لخوا ونیول شوه.
په ناروې کې جګړې یوازې یو څو ورځو دوام وکړ او په پایله کې یې دا هېواد تسلیم شو. پاچا او حکومت انګلستان ته وتښتېدل او له هغه ځای څخه یې د یوې آزادې ناروې لپاره مبارزې ته رکړ. ناروې هغه مهال په دیموکراتیکه توګه د یو ټاکل شوي حکومت له خوا نه، بلکې د آلمان ملاتړي حکومت لخوا، چې مشري يې ویدکون کویشلنګ (Vidkun Quisling) کوله، اداره کېدله.
که څه هم د ناروې په خاوره کې زیات شمېر مخامخ جکړې نه وې، خو د مقاومت ډیرو ډلو شتون درلود، چې سبوتاژ (وران کاري) به یې کاوه، ناقانونه ورځپانې به یې خپرولې، مدني سرغړونې (نافرمانۍ) ته یې سازمان ورکاوه او همدارنګه یې د آلمان د اشغالي قوت پر ړواندې مقاومت ترسره کولو.
ګڼ شمېر هغه کسان، چې د مقاومت په ګروپونو/ډلو کې یې ګډون درلود، تېښتې ته اړ شوو. د دویمې نړیوالې جګړې په اږدو کې شاوخوا ۵۰۰۰۰ ناروېژیان سویډن ته وتښتېدل.
د وخت په تېرېدو سره جرمنیانو په ډیرو جبهو کې ماتې وخوړه او د ۱۹۴۵ کال د می په میاشت کې تسلیمېدو ته اړ شوو.
د جګړې په پایله کې شاوخوا ۹۵۰۰ ناروېژیانو خپل ژوند له لاسه ورکړ.

ناروې په معاصر وخت کې

د تېلو پلاتفورم
له جګړې وروسته هېواد بیا رغونې ته اړتیا درلوده. د توکو (موادو) کمښت زیات او د خلکو لپاره په کافي اندازه استوګنځایونو شتون نه درلود. د چټکې بیارغونې لپاره ګډکار (همکارۍ) او یو موټي کېدو ته اړتیا وه. دولت اقتصاد او لګښتونه په کلکه توګه تنظیمول.
له جګړې وروسته د ملګرو ملتونو سازمان منځ ته راغي. د ملګرو ملتونو د سازمان لومړني موخه په نړۍ کې د سولې او عدالت لپاره کار کول دي. د ۱۹۴۵ کال د نومبر په میاشت کې ناروې د لومړنیو هېوادونو له ډلې څخه وه چې د یاد سازمان غړیتوب یې تر لاسه کړ.
له جګړې وروسته د امریکا متحده ایالاتو اروپايي هېوادونو ته د مالي مرستې وړاندیز وکړ. دغه مالي مرسته د مارشال پلان په نوم شهرت لري او له ترلاسه کوونکو هېوادونو څخه یې مالي او سیاسي غوښتنې درلودې. ناروې شاوخوا درې ملیارده کرونه مرسته ترلاسه کړه.
په ۱۹۴۹ کال کې ناروې او یولس نورو هېوادونو د اتلانتیک تړون لاسلیک کړ. د یاد تړون لاسلیک د شمالي اتلانتیک د دفاعي سازمان، ناټو، د جوړېدو لامل شو. د لویدیځې اروپا او امریکا متحده ایالاتو تر منځ نږدې اړیکې تر نن ورځې دوام لري.
په ۱۹۵۰ او ۱۹۶۰ کلونو کې د ناروې اقتصاد په نسبي توګه ښه و او دولت د خلکو دژوند د ښه کېدو په موخه ګڼ شمېر اصلاحات تر سره کړل.
په ۶۰ مو کلونو کې ګڼ شمېر کمپنیو غوښتل چې د ناروې له ساحل د باندې په نفتو او ګازو پسې لټون وکړي. د نفتو او ګازو سرچینې، لکه ۵۰ کاله مخکې د اوبو برېښنا په څېر، د دولت ملکیت پاتې شوې، خو خصوصي کمپنیو کولای شول، چې په محدودو سیمو کې د محدود وخت لپاره د نفت او ګازو د لټون، برمه کولو او راویستلو (استخراج) حقوق وپېري. د لومړي ځل لپاره په ۱۹۶۹ کال کې په شمالي بحیره کې تېل وموندل شول، او له همدې راوروسته ناروې د تیلو په هېواد بدل شوه. اوسمهال ناروې د هغو هېوادونو په کتار کې ده، چې تر ټولو زیات تیل صادروي او د تیلو صنعت د ناروې د اقتصاد لپاره زیات اهمیت لري.
همدارنګه ولسي خوځښتونو هم د معاصرې ناروې په پرمختګ کې لوی رول لوبولی دی. په ځانکړې توګه د کارګرانو او ښځو خوځښتونو مرکزي رول لوبولی دی. د کارګرانو د خوځښت ریښې ۱۶مې پېړۍ ته رسېږي، خو په ۱۸۸۰ کلونو کې، کله چې په صنعتي فابریکو کې ډیرو خلکو ته کارونه پیدا شول، دا خوځښت هم ورسره منظم شو. له ۱۹۲۰ کلونو څخه یاد خوځښت لا ډیر نفوذ پیدا کړ. د کارګرانو خوځښت د کارګرانو لپاره د ښو شرایطو، لکه د لنډو کاري ورځو، په کاري چاپېریال کې د خوندیتوب ښو شرایطو، د ناروغۍ بیمې او د وزګارۍ پر مهال د مالي مرستې د حق لپاره هلې ځلې کړې دي.
د ښځو خوځښت (غورځنګ) په ټولنه کې د ښځو د حقونو، د نارینه وو او ښځینه وو تر منځ د برابرۍ او همدارنګه د نارینه وو او ښځو لپاره د یو شان امکاناتو لپاره هلې ځلې کړي دي. همداشان د طلاق اخیستلو، د اولاد د کېدلو د مخنیوي، ماشوم زیانونې او ښځو ته د خپل وجود په اړه د تصمیم نیولو حق هم د ښځو د خوځښت لپاره مهمې موضوعګانې وې. نن ورځ ښځې او نارینه د زده کړې، کار، جایداد، میراث، درملو او ښې روغتیا لپاره یو شان حقونه لري.

Fakta

Norge i dag

Norge er i dag et moderne demokrati med høy velferd. De fleste i Norge har god økonomi, og befolkningen har et relativt høyt utdanningsnivå. Både menn og kvinner deltar i arbeidslivet. Samfunnet er styrt av en rekke lover og avtaler som sikrer innbyggerne utdanning, helsehjelp og økonomisk hjelp etter behov.

De siste tiårene har det foregått en rask utvikling på teknologi- og dataområdet. Dette har også fått betydning for det norske samfunnet. Det skaper flere arbeidsplasser, arbeidsoppgaver endres, og privatlivet til folk flest endres også.

I løpet av de siste tiårene har Norge blitt et flerkulturelt og mangfoldig samfunn.

LØS OPPGAVENE